Ống ruột gà chống cháy là gì? Cách chọn đúng cho từng công trình

Ống ruột gà chống cháy là vật tư được sử dụng trong hệ thống điện nhằm bảo vệ dây dẫn và đáp ứng các yêu cầu liên quan đến khả năng hạn chế cháy lan, chịu nhiệt tùy theo cấu tạo sản phẩm. Tuy nhiên, mỗi loại ống có đặc tính và giới hạn sử dụng khác nhau. Vậy nên chọn ống ruột gà lõi thép, bọc nhựa PVC hay inox 304? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn phân biệt và lựa chọn loại ống phù hợp với từng công trình.

Ống ruột gà chống cháy là gì?

Ống ruột gà chống cháy là cách gọi phổ biến của các loại ống luồn dây điện có cấu tạo hoặc vật liệu phù hợp với những yêu cầu nhất định về an toàn cháy. Trong đó, một số sản phẩm có lớp vỏ kim loại không cháy, trong khi các dòng bọc nhựa có thể được bổ sung đặc tính chậm cháy hoặc tự dập tắt.

Khả năng chống cháy lan cần được xác định theo đặc tính và kết quả thử nghiệm của từng sản phẩm, thay vì chỉ dựa vào tên gọi thương mại.

Cấu tạo và vai trò của ống ruột gà trong bảo vệ dây điện

Ống ruột gà có kết cấu dạng xoắn linh hoạt, giúp luồn và bảo vệ dây điện tại những vị trí cần uốn cong hoặc kết nối thiết bị.

Tùy loại sản phẩm, ống có thể được cấu tạo từ:

• Thép mạ kẽm: Tạo lớp bảo vệ cơ học, hạn chế tác động va đập và ma sát lên dây dẫn.
• Thép bọc nhựa PVC: Bổ sung lớp vỏ bảo vệ bên ngoài, phù hợp với các điều kiện môi trường được nhà sản xuất công bố.
• Inox 304: Có khả năng chống ăn mòn tốt, thích hợp với những môi trường có yêu cầu cao về độ bền vật liệu.

Ống ruột gà góp phần bảo vệ dây điện trong quá trình vận hành, nhưng không thay thế các yêu cầu về khả năng chịu nhiệt và chống cháy của dây cáp.

Phân biệt khả năng chống cháy lan, chịu nhiệt và chống cháy nổ

Ba đặc tính này thường bị nhầm lẫn khi lựa chọn ống luồn dây điện:

• Chống cháy lan: Khả năng hạn chế sự lan truyền ngọn lửa trong những điều kiện thử nghiệm xác định. Một số vật liệu có đặc tính chậm cháy hoặc tự dập tắt khi loại bỏ nguồn lửa.
• Chịu nhiệt: Khả năng duy trì đặc tính sử dụng trong phạm vi nhiệt độ được nhà sản xuất công bố.
• Chống cháy nổ: Yêu cầu an toàn đối với thiết bị và hệ thống lắp đặt trong môi trường có khí, hơi hoặc bụi dễ cháy nổ.

Một loại ống có khả năng chịu nhiệt cao chưa chắc đáp ứng yêu cầu chống cháy lan hoặc chống cháy nổ. Vì vậy, cần xác định rõ yêu cầu kỹ thuật của công trình trước khi lựa chọn.

Những loại ống ruột gà nào có khả năng chống cháy lan?

Các loại ống ruột gà thường được cân nhắc cho hệ thống điện có yêu cầu về an toàn cháy gồm ống lõi thép không bọc nhựa, ống lõi thép bọc PVC chậm cháy và ống inox 304.

Mỗi nhóm có đặc tính vật liệu khác nhau. Riêng khả năng chống cháy lan cần được kiểm tra theo công bố và tài liệu thử nghiệm của sản phẩm cụ thể.

Ống ruột gà lõi thép không bọc nhựa

Ống ruột gà lõi thép không bọc nhựa được sản xuất từ thép mạ kẽm, có kết cấu xoắn linh hoạt và không sử dụng lớp phủ PVC bên ngoài.

Do thép là vật liệu không cháy, loại ống này có thể được cân nhắc tại những vị trí cần hạn chế sử dụng lớp vỏ nhựa hoặc có yêu cầu về nhiệt độ sử dụng.

Tại Vật tư Cơ điện Hải Dương, dòng TV-HMO có các đặc điểm:

• Vật liệu: Thép mạ kẽm.
• Nhiệt độ sử dụng: -45°C đến +350°C.
• Cấp bảo vệ: IP40.
• Phạm vi sử dụng công bố: Trong nhà.

Dải nhiệt độ trên là thông số sử dụng của sản phẩm, không đồng nghĩa với khả năng duy trì hoạt động của dây điện khi xảy ra hỏa hoạn.

Ống ruột gà lõi thép bọc nhựa PVC chậm cháy

Loại ống ruột gà lõi thép bọc nhựa PVC có lõi thép mạ kẽm kết hợp lớp nhựa PVC bên ngoài. Lớp phủ giúp tăng khả năng bảo vệ trước những tác động môi trường phù hợp với thiết kế sản phẩm.

Một số dòng PVC được bổ sung đặc tính tự dập tắt (self-extinguishing), tức có khả năng ngừng cháy trong điều kiện thử nghiệm nhất định sau khi loại bỏ nguồn lửa.

Tại Hải Dương hiện công bố dòng TV-HMB và TV-HMU có:

• Nhiệt độ sử dụng: -15°C đến +105°C.
• Cấp bảo vệ: IP67.
• Đặc tính lớp vỏ: Tự dập tắt.
• Khả năng chống tia UV: Có ở dòng TV-HMU.

Cần lưu ý rằng khả năng tự dập tắt không đồng nghĩa với chống cháy hoàn toàn. Khi lựa chọn, nên kiểm tra thêm phương pháp thử và kết quả đánh giá tương ứng.

Ống ruột gà inox 304

Ống ruột gà inox 304 sử dụng thép không gỉ, có ưu điểm về khả năng chống ăn mòn và độ bền trong những môi trường phù hợp.

Tại Vật tư cơ điện Hải Dương, dòng TV-IHMO có nhiệt độ sử dụng từ -45°C đến +350°C, cấp bảo vệ IP40 và được công bố sử dụng trong nhà, ngoài trời hoặc môi trường hóa chất.

So với dòng thép mạ kẽm, inox 304 phù hợp để cân nhắc tại các khu vực có nguy cơ ăn mòn cao. Tuy nhiên, cần đánh giá thêm điều kiện tiếp xúc thực tế, phụ kiện kết nối và yêu cầu bảo vệ dây dẫn.

Vật liệu inox không cháy nhưng không mặc nhiên chứng minh toàn bộ hệ thống ống đạt một cấp chống cháy lan cụ thể.

Cách chọn ống ruột gà chống cháy theo yêu cầu công trình

Để chọn đúng ống ruột gà chống cháy, cần xem xét đồng thời môi trường lắp đặt, nhiệt độ vận hành, tác động cơ học và yêu cầu an toàn của hệ thống điện.

Bảng dưới đây giúp định hướng lựa chọn theo ba nhóm công trình phổ biến:

Hệ thống điện trong nhà ở và công trình dân dụng

Đối với nhà ở, văn phòng và công trình dân dụng, ống ruột gà thường được sử dụng tại trần kỹ thuật, tủ điện hoặc các đoạn kết nối cần uốn cong.

Có thể cân nhắc ống lõi thép không bọc nhựa tại vị trí khô ráo trong nhà. Với khu vực cần khả năng bảo vệ trước nước hoặc bụi tốt hơn, dòng bọc PVC có thể phù hợp nếu đáp ứng yêu cầu thiết kế và sử dụng đúng phụ kiện.

Hệ thống điện trong nhà xưởng và khu vực có nhiệt độ cao

Trong nhà xưởng, ống luồn dây điện có thể chịu tác động từ nhiệt độ, rung động, dầu, nước hoặc va đập cơ học.

Tại khu vực có nhiệt độ vận hành cao, nên ưu tiên kiểm tra giới hạn nhiệt độ của sản phẩm. Các dòng ống kim loại không bọc PVC có thể được cân nhắc khi điều kiện sử dụng phù hợp.

Nếu môi trường có nước hoặc dầu, cần kiểm tra thêm khả năng bảo vệ của lớp vỏ, đầu nối và toàn bộ hệ thống lắp đặt. Không nên lựa chọn chỉ dựa trên thông số chịu nhiệt.

Hệ thống điện tại khu vực có yêu cầu PCCC đặc biệt

Với những khu vực có yêu cầu PCCC đặc biệt, việc lựa chọn ống ruột gà cần căn cứ vào hồ sơ thiết kế, tiêu chuẩn áp dụng và các yêu cầu kỹ thuật đã được phê duyệt.

Đặc biệt, hệ thống điện cần duy trì hoạt động khi xảy ra cháy phải được đánh giá theo giải pháp tổng thể, bao gồm dây cáp, phụ kiện và phương án lắp đặt.

Đối với môi trường có nguy cơ cháy nổ, chỉ sử dụng vật tư và giải pháp được xác định phù hợp với phân loại khu vực nguy hiểm. Ống ruột gà kim loại thông thường không mặc nhiên đáp ứng yêu cầu này.

Những thông số cần kiểm tra trước khi chọn ống ruột gà chống cháy

Ngoài cấu tạo và môi trường sử dụng, người mua cần kiểm tra ba nhóm thông số quan trọng trước khi đặt hàng.

Khả năng chậm cháy, tự dập tắt và tiêu chuẩn thử nghiệm

Khi sản phẩm được giới thiệu có đặc tính chống cháy lan hoặc chậm cháy, cần kiểm tra:

• Công bố về khả năng chậm cháy, tự dập tắt của vật liệu.
• Tiêu chuẩn và phương pháp thử nghiệm được áp dụng.
• Kết quả thử nghiệm, chứng nhận hoặc báo cáo kỹ thuật tương ứng.

Các tiêu chuẩn được liệt kê trong catalogue có thể liên quan đến cấu tạo, chất lượng hoặc đặc tính khác của sản phẩm. Vì vậy, cần xác định rõ phạm vi đánh giá trước khi kết luận ống đạt yêu cầu chống cháy lan.

Giới hạn nhiệt độ sử dụng và đặc tính vật liệu

Nhiệt độ sử dụng là thông số quan trọng, đặc biệt tại nhà xưởng và khu vực gần thiết bị phát nhiệt.

Tại Hải Dương, dòng thép không bọc nhựa TV-HMO và inox 304 TV-IHMO có dải nhiệt độ công bố từ -45°C đến +350°C. Trong khi đó, dòng thép bọc PVC TV-HMB và TV-HMU có giới hạn từ -15°C đến +105°C.

Không áp dụng giới hạn chịu nhiệt của lõi thép cho toàn bộ ống bọc PVC, vì lớp phủ nhựa có đặc tính nhiệt riêng.

Kích thước, phụ kiện kết nối và yêu cầu lắp đặt

Ngoài đặc tính vật liệu, cần kiểm tra:

• Kích thước: Đường kính danh nghĩa, đường kính trong và số lượng dây điện cần luồn.
• Bán kính uốn: Phù hợp với vị trí lắp đặt và giới hạn uốn của dây cáp.
• Phụ kiện: Đầu nối, khóa cuối và các chi tiết cố định tương thích với loại ống.
• Điều kiện môi trường: Cấp IP, khả năng chống nước, chống UV và ăn mòn khi cần thiết.

Lựa chọn đúng phụ kiện giúp hệ thống duy trì các đặc tính bảo vệ theo thiết kế.

Câu hỏi thường gặp về ống ruột gà chống cháy

Ống ruột gà lõi thép có chống cháy hoàn toàn không?

Không. Lõi thép là vật liệu không cháy nhưng ống vẫn có giới hạn bảo vệ khi tiếp xúc nhiệt độ cao hoặc ngọn lửa. Khả năng chống cháy lan và bảo vệ dây dẫn cần được xác định theo đặc tính sản phẩm, điều kiện thử nghiệm và cấu hình lắp đặt.

Ống ruột gà chống cháy có sử dụng ngoài trời được không?

Có thể, nếu sản phẩm phù hợp với điều kiện ngoài trời. Cần kiểm tra khả năng chống nước, chống tia UV, chống ăn mòn và phụ kiện kết nối. Chẳng hạn, dòng TV-HMU có công bố khả năng chống UV, trong khi TV-HMO được công bố sử dụng trong nhà.

Ống ruột gà chống cháy có bảo vệ dây điện khi xảy ra hỏa hoạn không?

Ống ruột gà có thể góp phần bảo vệ dây dẫn trước một số tác động tùy cấu tạo, nhưng không bảo đảm dây điện tiếp tục hoạt động khi xảy ra hỏa hoạn. Những hệ thống yêu cầu duy trì chức năng trong điều kiện cháy cần sử dụng giải pháp cáp và lắp đặt đáp ứng yêu cầu kỹ thuật tương ứng.

Kết luận

Việc lựa chọn ống ruột gà chống cháy cần dựa trên đặc tính vật liệu, nhiệt độ sử dụng và yêu cầu thực tế của công trình. Đặc biệt, các công bố về chậm cháy, tự dập tắt hoặc chống cháy lan cần được đối chiếu với tài liệu kỹ thuật của từng sản phẩm.

Vật tư Cơ điện Hải Dương cung cấp các dòng ống ruột gà lõi thép, thép bọc PVC và inox 304 với nhiều quy cách. Khách hàng có thể cung cấp kích thước, số lượng, môi trường lắp đặt và yêu cầu kỹ thuật để được tư vấn lựa chọn sản phẩm phù hợp.